ชมลูกว่า "เก่ง" หรือ "พยายามดี"? คำชมที่ทำให้ลูกกล้าลองของยาก

"เก่งมากลูก" เป็นคำชมที่พ่อแม่พูดบ่อยที่สุด และพูดด้วยความรัก แต่งานวิจัยด้านจิตวิทยาพบว่า คำชมที่ต่างกันเพียงเล็กน้อยส่งผลต่อวิธีที่เด็กรับมือกับความล้มเหลวได้ต่างกันมาก

คำชมสองแบบ

• ชมที่ตัวเด็ก — "หนูเก่งจัง" "ลูกฉลาดมาก" บอกว่าความสำเร็จมาจากสิ่งที่ลูกเป็น
• ชมที่กระบวนการ — "หนูพยายามต่อจนเสร็จเลย" "ลองหลายวิธีจนเจอทางที่ได้" บอกว่าความสำเร็จมาจากสิ่งที่ลูกทำ

งานวิจัยพบอะไร

การทดลองกับนักเรียนชั้นประถมปลายให้เด็กทำโจทย์ชุดแรกแล้วได้รับคำชมคนละแบบ จากนั้นให้ทำโจทย์ที่ยากขึ้นจนทำไม่ได้ เด็กที่ถูกชมว่าฉลาดเลือกโจทย์ง่ายในรอบถัดไป สนุกน้อยลง และทำคะแนนได้แย่ลงหลังเจอความล้มเหลว ส่วนเด็กที่ถูกชมเรื่องความพยายามเลือกโจทย์ที่ท้าทายกว่าและยังทำต่อได้ดี

อีกงานหนึ่ง นักวิจัยไปสังเกตการพูดคุยของพ่อแม่กับลูกที่บ้านของ 53 ครอบครัว ครั้งละ 90 นาที รวมสามครั้ง ตอนลูกอายุ 14, 26 และ 38 เดือน แล้วติดตามต่ออีกห้าปี พบว่าเด็กที่ได้รับคำชมแบบกระบวนการในสัดส่วนสูงกว่า มีแนวโน้มเชื่อว่าความสามารถพัฒนาได้ และชอบงานที่ท้าทายมากกว่าเมื่ออายุ 7–8 ขวบ

งานชิ้นหลังเป็นการสังเกตในชีวิตจริง จึงบอกได้ว่าสองอย่างนี้ไปด้วยกัน แต่ยังไม่ได้พิสูจน์ว่าคำชมเป็นสาเหตุเพียงอย่างเดียว

ทำไมถึงเป็นแบบนั้น

เมื่อเด็กเชื่อว่าทำได้เพราะ "เก่ง" การทำไม่ได้ก็แปลว่า "ไม่เก่ง" เด็กจึงเลี่ยงของยากเพื่อรักษาภาพนั้นไว้ แต่เมื่อเด็กเชื่อว่าทำได้เพราะ "พยายาม" การทำไม่ได้แปลแค่ว่าต้องลองอีกหรือเปลี่ยนวิธี

ตัวอย่างประโยค

ข้อควรระวัง

• ชมให้ตรงกับที่เกิดขึ้นจริง ถ้าลูกไม่ได้พยายาม การชมว่าพยายามจะไม่มีความหมาย
• ไม่ต้องเลิกพูดคำว่าเก่ง เป้าหมายคือเพิ่มสัดส่วนคำชมที่กระบวนการ ไม่ใช่ห้ามพูดคำใดคำหนึ่ง
• ความพยายามอย่างเดียวไม่พอ ถ้าลูกพยายามแล้วยังไม่ได้ ให้ช่วยหาวิธีใหม่ ไม่ใช่บอกให้พยายามซ้ำแบบเดิม

เมื่อไรควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

ถ้าลูกกลัวความผิดพลาดจนไม่ยอมลองสิ่งใหม่เลย ร้องไห้หรือโกรธรุนแรงทุกครั้งที่ทำไม่ได้ หรือพูดถึงตัวเองในทางลบบ่อย ๆ การคุยกับผู้เชี่ยวชาญช่วยให้เห็นสาเหตุและแนวทางที่เหมาะกับลูกได้

เอกสารอ้างอิง

• Mueller CM, Dweck CS (1998). Praise for intelligence can undermine children's motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52.
• Gunderson EA, Gripshover SJ, Romero C, Dweck CS, Goldin-Meadow S, Levine SC (2013). Parent Praise to 1- to 3-Year-Olds Predicts Children's Motivational Frameworks 5 Years Later. Child Development, 84(5), 1526–1541.